|

|
|
|
|
|
Kurt
Schindler (n. Berlim, 17 Fev. 1882; m.
Nova Iorque, 16 Nov. 1935). |
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Fonogramas
de Kurt Schindler
(campanha de 1932, em
Trás-os-Montes)
|
 |
1 Tonada de Gaita-de-fole
e Laço de Paloteo |
 |
2 Tonada de Gaita |
 |
3 Toque de Castanholas e
Gaita |
 |
4 Lhaço |
 |
5 Lhaço + Marcha Real
espanhola |
 |
6 Alvorada, Tuizela
(Bra.) |
 |
7 Habas Verdes (Mir.) |
 |
8 Partiram do oriente três
Reis (Mir.) |
 |
9 Vinde e adoremos (Mir.) |
 |
10 Officios d'aprender (Cer.) |
 |
11 Se tu quiés que
t'anrrame la puorta (Mir.) |
 |
12 Habas Verdes (Mir.) |
 |
13 Partiram do oriente
três Reis (Mir.) |
 |
14 Vinde e adoremos (Mir.) +
Officios d'aprender (Cer.) + Se tu quiés que
t'anrrame la puorta |
 |
15 Pr'aquella cañada (la
lhiebre) + O touro desta vila (Cer.) |
 |
16 Canário (Cer.) |
 |
17 Se quiés ir a culher
rozas (lhaço, Cer.) |
 |
18 Ao lugar de Freixeneda
(lhaço, Cer.) |
 |
19 Cabalhero, que quieres
de mi (lhaço, Cer.) |
 |
20 Que un son palomba,
madre (lhaço, Cer.) |
 |
21 Mirundun (lhaço, Cer.) |
 |
22 Los mandamientos do
vinho (Manuel Maria Caleio, Cer.) |
 |
23 Los mandamientos do
vinho (Manuel Maria Caleio, Cer.) |
 |
24 Ya la berde rretamar +
El vilhano de Zamora + el padre de António +
Por la puente de Dinguelendeira (Lhaços, Cer.) |
|
|
|
|
|
|
|
|
(Bra: Bragança; Cer:
Cércio; Mir: Miranda) |
|
 |
|
|
|
|
Kurt
Schindler
As gravações
portuguesas de 1932 |
|
|
O musicólogo de origem alemã Kurt
Schindler (naturalizado norte-americano), empreendeu na década de 30 do século XX
uma série de prospecções etnográficas em Espanha e Portugal, que resultaram num
espólio fonográfico relativamente pouco conhecido.
Numa colecção com um total de 987 fonogramas, 24 foram gravados em
Portugal, abrangendo sobretudo a região de Trás-os-Montes, em Bragança e
Miranda do Douro. Entre estas gravações encontram-se alguns dos
primeiros registos sonoros de canções e de gaitas-de-fole que
ainda hoje podem ser ouvidas, com formas muito semelhantes, 75 anos
depois.
Hoje, graças à amável colaboração da Fundação Joaquin Diaz, a Associação
Gaita-de-foles disponibiliza os fonogramas portugueses na Internet, para
todos os interessados.
Biografia de Kurt Schindler
(por Israel Katz)
Compositor, director de coros e de ópera, e musicólogo norte-americano
de origem alemã. Realizou as primeiras gravações de campo de música
tradicional em Trás-os-Montes em 1932.
Iniciou os seus estudos em piano, teoria e direcção, tendo prosseguido a
sua formação em musicologia na Universidade de Berlim com Carl Stumpf e
Max Friedländer que lhe despertou o interesse pelo universo da "música
folclórica", em especial pela "canção folclórica" alemã. Depois de
desenvolver a sua carreira como compositor e de se ter destacado como
maestro de coros e de óperas em Estugarda, Würzburg e ainda na ópera de
Berlim - onde foi assistente de Félix Mottl e Richard Strauss - foi
convidado em 1905 para dirigir a orquestra da Metropolitan Opera House
de Nova Iorque, função que desempenhou até 1909.
No mesmo ano fundou o MacDowell Chorus (coro feminino), que, por
sugestão de Gustav Mahler, foi transformado num coro misto de 160 vozes
passando a designar-se Schola Cantorum of New York, agrupamento que
dirigiu até 1926. A introdução, a partir de 1918, de música folclórica
europeia (especialmente de obras corais espanholas) no repertório do
Schola Cantorum, levou-o a merecer o respeito e a admiração dos
compositores espanhóis, expressa em 1919 numa homenagem que o Orfeó
Grancienc lhe prestou em Barcelona. Aproveitou a estada de 3 meses para
percorrer a Espanha. Em 1922, foi nomeado presidente honorário da Fiesta
Musical Bienal da Catalunha e foi convidado por Manuel de Falla a
assistir ao Consuro de Cante Jondo em Granada. Em 1929 (Out. - Dez.)
realizou o seu primeiro trabalho de campo recolhendo canções na
província de León.
Em 1930 (meados de Jul. a fim de Set.) recolheu canções e melodias para
dança nas províncias de Soria, Logroño e Burgos. Em 1932 (Ago. - Nov.),
com uma bolsa da Columbia University (Nova Iorque), realizou outro
trabalho de campo nas províncias de Salamanca, Santander, Asturias,
Ávila, Cáceres (com Ángel del Rio, Federico de Onís e Eduardo M. Torner)
e em Trás-os-Montes (com Raúl Teixeira e Firmino Martins), nos concelhos
de Miranda do Douro e Vinhais onde recolheu principalmente romances e
laços. As suas recolhas foram publicadas postumamente (Schindler 1991/
1941), sob a coordenação de Federico de Onís. Das 987 canções coligidas,
gravou 370 recorrendo a um Fairchild Recorder.
Cópias do seu espólio estão arquivadas na Fonoteca do Instituto de
Filologia do CSIC em Madrid, representando a maior colecção de gravações
de campo efectuadas em Portugal e Espanha antes da Guerra Civil
Espanhola. Israel
Katz
Obra Literária
Schindler, Kurt (1991/1941) Música y Poesía Popular de España y
Portugal. Edição fac-similada. Salamanca: Centro de Cultura Tradicional,
Diputación de Slamanca / Nova Iorque: Hispanic Institute, Columbia
University.
Bibliografia
Katz, Israel J. (1991) "Kurt Schindler: La aventura individual y
colectiva de un cancionero", in Israel J. Katz e Miguel Manzano Alonso (coord.
), Kurt Schindler: Música y poesía popular de España y Portugal.
Salamanca: Centro de Cultura Tradicional, Diputación Provincial.
Katz, Israel J.; Castro, Zília Osório de (1998) "In the Footsteps
of Kurt Schindler: The Portuguese Fieldwork", in Samuel G. Armistead, et
al., Cancioneiro tradicional de Trás-os-Montes. Madison, Wisconsin:
Hispanic Seminary of Medieval Studies.
Agradecimentos:
Fundação Joaquin Diaz; Domingos Morais; Salwa El-Shawan Castelo Branco;
António Tilly; Pedro Félix e Rui Cidra.
|
|
|